KONCERT Nadbużańskie Polesie – Pieśni ożywione

Wykonawcy:
Karolina Jadwiga Demianiuk
Zespół Śpiewaczy Jarzębina Zabłocie
Z Lasu
Polesie_PL
Zaświatycze
Obłoka
Dziki Bez
Zespół Zyzula z Hanny
Poleski Skład Smyczkowy

Kurator koncertu: Jagna Knittel

Koncert poświęcony będzie kulturze muzycznej pogranicza, z terenów między Włodawą a Kodniem – polskiej części Polesia, które dalej rozciąga się szeroko na obszarach dzisiejszej Ukrainy i Białorusi. Nadbużańskie, czy też Lubelskie Polesie to region o skomplikowanej historii i przed- i powojennej, która przyczyniła się do zaniku zarówno lokalnych gwar, jak i dawnych tradycji śpiewaczych.

Coraz więcej pieśni z tego niezwykłego kulturowo regionu żyje już tylko w archiwach, w starych zapisach z badań terenowych. Osób, które pamiętają je z rodzinnej tradycji i mogą przekazać dalej, pozostało do dziś bardzo niewiele. Jedną z nich jest Karolina Jadwiga Demianiuk ze wsi Dołhobrody – lokalna mistrzyni śpiewu i ważna depozytariuszka repertuaru tego regionu.

Podczas koncertu zabrzmią zarówno pieśni, które pani Demianiuk pamięta z dzieciństwa i od wielu lat przekazuje młodym pokoleniom, jak i te wyszukane w archiwach – m.in. w archiwum Jana Ignaciuka zdeponowanego w Muzeum Wsi Lubelskiej czy w zbiorach UMCS, a także te pochodzące ze współczesnych badań terenowych, prowadzonych wśród najstarszych mieszkańców regionu przez osoby zauroczone muzyką tego regionu.

Krajobraz muzyczny Polesia Lubelskiego z okresu przed II wojną światową i z wczesnych lat 50., który znamy z nagrań, tworzą zarówno pieśni śpiewane w lokalnych odmianach południowo podlaskich gwar, przez jednych określanych dialektem ukraińskim, przez innych językiem chachłackim lub po prostu mową tutejszą – “pu naszomu”, jak i pieśni „zaimportowane” z dalszych stron Ukrainy, a także ówczesne popularne szlagiery przywiezione z miast. W koncercie przywołane będą różne barwy tego krajobrazu.

Na scenie spotka się kilka pokoleń wykonawców – obok seniorki, Karoliny Jadwigi Demianiuk pojawią się jej młodziutkie uczennice z Hanny – zespół Zyzula, wyróżniony w tegorocznym konkursie Stara Tradycja, panie z zespołu Jarzębina z Zabłocia, a także młodzi kontynuatorzy lokalnej tradycji, pochodzący z różnych stron Polski, zespoły: Obłoka, Polesie_PL, Dziki Bez, duet Zaświatycze. Oprócz śpiewu zabrzmi rekonstruowana muzyka w wykonaniu Poleskiego Składu Smyczkowego. Gospodarzem koncertu będzie zespół Z Lasu, który od ponad 20 lat kilku lat zgłębia repertuar z terenów całego Polesia.

Karolina Jadwiga Demianiuk – ur. 1939 r. we wsi Dołhobrody (woj. Lubelskie, pow. Włodawa), gdzie mieszka do dziś. Wszechstronnie utalentowana artystka ludowa: śpiewaczka, aktorka, poetka. Zajmuje się również rękodziełem: haftem, koronką i tkactwem.
Obdarzona doskonałym słuchem muzycznym i pięknym głosem – od najmłodszych lat wdrażała się do wspólnego śpiewu, ucząc się pieśni od rodziny, sąsiadów, starszych koleżanek. Obserwowała, jak śpiew oraz pielęgnowanie dawnych zwyczajów i obrzędów towarzyszą jej najbliższym na co dzień i podczas świąt. Od 1987 r. jest członkinią zasłużonego dla pielęgnowania tradycyjnej kultury muzycznej regionu zespołu „Jutrzenka”. W 2013 r. wydała pierwszy tomik wierszy swojego autorstwa. Uczy śpiewu i we współpracy z GOKIS w Hannie, przekazuje tradycje niezwykłej wsi Dołhobrody dzieciom. Występuje na lokalnych i ogólnopolskich festiwalach i przeglądach folkloru, zdobywając nagrody i wyróżnienia.
opracowano na podstawie tekstu ze strony http://muzykapolesialubelskiego.blogspot.com/

Zespół Śpiewaczy Jarzębina Zabłocie Działa od 1991 r., obecnie pod patronatem Gminnego Centrum Kultury Sportu i Turystyki w Kodniu. Wykonuje pieśni Południowego Podlasia i Polesia – pieśni ludowe, religijne, patriotyczne i inne. Największym skarbem w repertuarze są autentyczne pieśni z Zabłocia, śpiewane ”po swojomu”, zebrane od starszych śpiewaczek oraz zaczerpnięte z archiwów. Jest jednym z najbardziej aktywnych zespołów śpiewaczych w powiecie bialskim, laureatem wielu przeglądów i festiwali. Kierownikiem zespołu jest Jadwiga Oleszczuk.
Skład zespołu: Jadwiga Oleszczuk, Wiesława Cebula, Czesława Czerniawska, Danuta Derdowicz, Danuta Goławska, Teresa Martyniuk

działa od 1991 r., obecnie pod patronatem Gminnego Centrum Kultury Sportu i Turystyki w Kodniu. Jest jednym z najbardziej aktywnych zespołów śpiewaczych w powiecie bialskim, zaangażowanym w działalność społeczną na rzecz kultywowania lokalnej tradycji i kultury. Stale wzbogaca repertuar. Kierownikiem zespołu jest Jadwiga Oleszczuk.

Z Lasu – zespół wokalny, istnieje od 2008 roku. Zbiera, dokumentuje, wykonuje tradycyjne pieśni z pogranicza ukraińsko-białorusko-polskiego, głównie z Polesia. W latach 2008-2014 członkinie zespołu realizowały kilka projektów polsko-ukraińsko-białoruskich, ukierunkowanych na animację społeczności lokalnych. Zespół koncertuje, prowadzi warsztaty, w 2020 roku wydał płytę “Głosy kobiet”. Członkinie zespołu pochodzą z różnych miast Polski, umiejętności śpiewacze zdobyły głównie w przekazie bezpośrednim, na wsiach. Każda z nich prowadzi także osobne projekty badawcze.
Skład zespołu: Julita Charytoniuk, Ewa Grochowska, Joanna Gancarczyk, Anna Jakowska, Jagna Knittel, Olga Kozieł, Karolina Podrucka, Joanna Skowrońska.

Polesie_PL tworzą: Agnieszka Szokaluk, Julita Charytoniuk, Ewa Grochowska – śpiewaczki, które mają duże doświadczenie związane ze śpiewem wschodniej Polski oraz Ukrainy. To pozwala im na pracę z pieśniami, poznawanymi dziś głównie za pośrednictwem śpiewu solowego. Duża część repertuaru zespołu pochodzi z nagrań archiwalnych z lat 50. i 60. XX w., w których zarejestrowano śpiew kobiet urodzonych pod koniec XIX w. i na przełomie stuleci. Są to między innymi: Maria Kałużna z Orchówka (ur. 1894), śpiewaczka z bardzo bogatym repertuarem, zwłaszcza przyśpiewek oraz pieśni weselnych w języku polskim i w miejscowej gwarze ukraińskiej, Maria Majówka (ur. 1914) z Bukowej Wielkiej i inne.
Na repertuar zespołu składają się pieśni weselne, zalotne i miłosne, przyśpiewki, kołysanki i pieśni chrzcinne, a także unikalne swańki i wołodarki, wykonywane na przełomie zimy i wiosny.

Zaświatycze – duet Pauli Kinaszewskiej i Anny Jurkiewicz. Wykonuje muzykę Południowego Podlasia w jego lokalnych językach. Domem projektu jest Kolano – rodzinna wieś Pauli. Z niego rozchodzą się drogi, które prowadzą duet w nowe miejsca – czasem przez spotkania z okolicznymi śpiewaczkami, czasem śladami nagrań archiwalnych. Artystki uczą się nie tylko pieśni, ale też całej różnorodności miejscowych sposobów opowiadania i zdobienia. Ich propozycja prowadzi słuchaczy przez różne zakątki pamięci i emocjonalne krajobrazy: z rozmarzenia, przez tęskne melodie liryczne i miłosne, fragmenty obrzędu weselnego, społeczne historie wsi, dramatyczne opowieści o zbrodni i karze – aż do żywiołu muzyki tanecznej. Zaświatycze współpracują ze śpiewaczką i scenografką Adrianną Iwanejko oraz kompozytorem Bartłomiejem Woźniakiem, z którymi współtworzą spektakl łączący muzykę tradycyjną z elektroniką i teatrem cieni.

Dziki Bez – zespół tworzą: Patryk Dziubek, Bartosz Gajdzik i Łukasz Tarkowski. Od kilku lat zgłębiają muzykę Lubelszczyzny, zarówno poprzez bezpośredni kontakt z tradycyjnymi śpiewaczkami i śpiewakami, jak i przez studiowanie źródeł archiwalnych. Zespół dwukrotnie uczestniczył w projekcie „Wędrowna Orkiestra Gimplów”, prezentując pieśni z repertuaru Zofii Sulikowskiej (2024, 2025 r.), oraz w programach „Pieśni Pogranicza” i „Muzyka Pogranicza”, ukazując repertuar żniwny Aleksandry Daniluk (2023, 2025 r.). W 2022 r. pod nazwą „Zwołani”, zdobył Nagrodę im. Jerzego Bartmińskiego w konkursie Scena Otwarta podczas Mikołajek Folkowych. Zdobywca Grand Prix na XI Festiwalu im. Anny Malec (2025 r.). Od lat aktywnie uczestniczy w kolędowaniu, pielęgnując tradycje muzyki ludowej w praktyce.

Obłoka – Zespół tworzą Sylwia Jarmusz, Zuzanna Sawińska i Agnieszka Szokaluk. Śpiewają razem od 2020 roku. Skupiają się na poszukiwaniu współbrzmienia w jednogłosie, na materiale pieśni pochodzących z Lubelszczyzny, w tym także pogranicza, z nagrań archiwalnych i badań terenowych. W 2025 roku zespół wziął udział w cyfrowej nagraniu płyty: „Tuman, tuman pri dolini”. W koncercie usłyszymy Agnieszkę Szokaluk i Zuzannę Sawińską.

Poleski Skład Smyczkowy tworzą praktycy i kontynuatorzy polskiej muzyki tradycyjnej, znani z wielu projektów muzycznych oraz inicjatyw artystycznych, badawczych, edukacyjnych. Grane przez zespół melodie nadbużańskiego Polesia są pamiątką wielokulturowego sąsiedztwa i dialogu trzech kultur: polskiej, ukraińskiej oraz żydowskiej, a także znakiem przemian kultury i gustów mieszkańców Polesia w I połowie XX wieku. Formacja swym brzmieniem nawiązuje do tradycji orkiestr włościańskich, grających dawniej po miasteczkach, dworach, weselach, potańcówkach odpustowych. Orkiestra brzmi mocno i rzewnie zarazem, momentami przaśnie, a czasem szlachetnie i po staremu.
Muzyka, którą gra zespół to wybór tradycyjnych melodii z regionu z I połowy XX wieku, zarówno starych tańców i pieśni weselnych, jak i nowości muzycznych przybywających ze świata na wieś poleską na płytach szelakowych. Impulsem do wspólnego muzykowania stało się spotkanie z Edmundem Brożkiem z Włodawy (ur. 1926), najpewniej jedynym czynnym obecnie skrzypkiem wykonującym dawny repertuar tego regionu. Ważnym źródłem repertuaru stały się archiwalne nagrania śpiewaczek i muzykantów poleskich, m.in. Marii Kałużnej z Orchówka (ur. 1894), Marii Majówki z Bukowej (ur. 1914), skrzypka Pawła Słowika z Ryczki (ur. 1905) czy harmonisty Kazimierza Rożkowskiego z Orchówka (ur. 1900), a także ukraińskich skrzypków zza Bugu.
Skład zespołu:
Mateusz Niwiński – skrzypce
Paula Kinaszewska – skrzypce
Piotr Herda – skrzypce, sekund
Bartek Wożniak – skrzypce barytonowe
Agnieszka Niwińska – bęben, baraban
Jan Tarkowski – wiolonczela

Zespół dziecięcy Zyzula z Hanny – Młodzieżowa grupa śpiewacza z Gminnego Ośrodka Kultury i Sportu w Hannie. Występowała i zdobywała wyróżnienia m.in na ogólnopolskich festiwalach w Kazimierzu i Baranowie Sandomierskim.

Kup bilet TUTAJ